سازند داریان یکی از مخازن نفتی میدان پارس جنوبی است. این سازند در چاه های SPO-1،SPO-2 و SPO-3 از این میدان مطالعه شده است. ستبرای سازند داریان در چاه های یاد شده به ترتیب 109، 113 و 114 متر است. بر پایه مطالعات انجام شده روی مقاطع نازک میکروسکوپی حاصل از سه حلقه چاه یاد شده، 9 رخساره کربناته و یک رخساره آواری مشخص شد که در چهار مجموعه رخساره ای شامل مجموعه رخساره ای کشندی (مادستون)، لاگون (مادستون- وکستون بایوکلستی، وکستون- پکستون پلوییدی بایوکلستی، پکستون- گرینستون پلوییدی بایوکلستی، باندستون جلبکی)، رمپ میانی (وکستون- پکستون نرم تن دار اکینوییدی، وکستون- پکستون اربیتولین دار، فریمستون، فلوتستون) و رمپ بیرونی (شیل) قرار می گیرند. مطالعه رخساره ها نشان داد که این سازند در یک رمپ هموکلینال رسوب گذاری شده است. سازند یاد شده 4 مرحله دیاژنزی دریایی، جوی، تدفینی و بالاآمدگی را سپری کرده است. مهم ترین فرایندهای دیاژنزی شناسایی شده شامل میکرایتی شدن، آشفتگی زیستی، ژئوپتال، فشردگی فیزیکی و شیمیایی، سیمانی شدن، نوشکلی، جانشینی، انحلال و شکستگی و پر شدگی است. در میان فرایندهای دیاژنزی، انحلال و شکستگی اصلی ترین فرایندهای افزایش دهنده کیفیت مخزنی و در برابر آن، فشردگی فیزیکی و به ویژه سیمانی شدن، فرایندهای مهم کاهش دهنده کیفیت مخزنی هستند. فرایند انحلال با ایجاد تخلخل های ثانویه حفره ای و قالبی تاثیری مهم در افزایش میزان تخلخل در این سازند داشته است. بیشتر پدیده های حاصل از انحلال در طی دیاژنز جوی و به میزان کمتر طی دیاژنز تدفینی صورت گرفته است. انحلال در برخی از موارد، با توسعه تخلخل های حفره ای موجب اتصال آنها به یکدیگر شده و گاهی نیز در توسعه و گسترش مسیر شکستگی ها و استیلولیت ها و از بین رفتن سیمان های پیشین نقش داشته است که در نتیجه سبب افزایش تراوایی و کیفیت مخزنی در بخش هایی از داریان بالایی و پایینی شده است. همچنین شکستگی ها، از دیگر فرایندهای مهم دیاژنزی، در برخی از موارد با اتصال حفرات انحلالی به یکدیگر، نقش موثری در افزایش تراوایی و کیفیت مخزنی بخش های بالایی و پایینی سازند داریان داشته است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

سازند بورقان با سن کرتاسه از مهمترین سنگ مخزن ها در میادین هیدروکربنی خلیج فارس و کویت محسوب می شود. به منظور بررسی کیفیت مخزنی این سازند و عوامل کنترل کننده آن در میدان فروزان،62.5 m  مغزه، مورد مطالعات زمین شناسی و مخزنی قرار گرفت. این مطالعه نشان می دهد که سازند بورقان متشکل از ماسه سنگ های خیلی دانه ریز تا دانه متوسط، رس سنگ، شیل های آهکی و توالی های محدود کربناته بوده و از 8 رخساره رسوبی تشکیل شده است که بر اساس شواهد رسوب شناسی، در یک خلیج دهانه ای تحت تاثیر جزر و مد نهشته شده اند. این رخساره ها عبارتند از: (1) ماسه سنگ های کانالی با لایه بندی مورب، (2) پهنه گلی/ خلیج، (3) پهنه ماسه ای، (4) تناوب پهنه ماسه ای و پهنه گلی، (5) پهنه گلی تحت تاثیر دریا، (6) پهنه ماسه ای تحت تاثیر دریا، (7) خلیج محدودشده/ باتلاق و (8) پشته اوئیدی. اندازه گیری مقادیر تخلخل و تراوایی نمونه های مغزه نشان می دهد که اولا تخلخل و تراوایی، به ترتیب، در محدوده 36.3– 3% و  0.6 mD- 13343تغییر می کند. ثانیا ارتباط خوبی بین کیفیت مخزنی و رخساره های رسوبی سازند بورقان وجود دارد. بهترین کیفیت مخزنی سازند بورقان متعلق به ماسه سنگ های دانه ریز تا متوسط کانالی است در صورتی که نمونه های شیلی و رس سنگی متعلق به پهنه گلی خلیج محدود شده از تخلخل و تراوایی پایینی برخوردار بوده و به عنوان بخش های غیرمخزنی در نظر گرفته می شوند. مقایسه مقادیر تخلخل و تراوایی با پارامترهای بافتی در ماسه های سست سازند بورقان نیز نشان می دهد که ارتباط خوبی بین اندازه و جورشدگی دانه ها و مقادیر تخلخل و تراوایی وجود دارد.

سازند سروک (آلبین- تورونین) از مخازن مهم در میادین نفتی جنوب و جنوب باختر ایران است که بخش قابل توجهی از ذخایر هیدروکربنی را در خود جای داده است. بررسی مقاطع نازک میکروسکوپی این سازند در چاه های مورد مطالعه در بخش های شمال باختری، مرکزی و جنوب خاوری خلیج فارس سبب شناسایی 7 ریزرخساره شد که این رخساره ها در 4 زیرمحیط رخساره ای حوضه، رمپ خارجی، رمپ میانی و رمپ داخلی نهشته شده اند. مقایسه رخساره های شناسایی شده با نهشته های همانند در نقاط دیگر، نشان دهنده رسوب گذاری در یک رمپ کربناتی هموکلینال است. ارتباط مستقیم میان نوع رخساره ها و کیفیت مخزنی سازند سروک بالایی وجود دارد. مطالعات نشان می دهد که محیط رسوبی و رخساره های تشکیل شده در میادین مورد مطالعه در خلیج فارس تفاوت بسیاری با هم دارند. رخساره های رودیستی در میادین مورد مطالعه در جنوب خاور خلیج فارس (مجموعه میادین سیری) گسترش زیادی دارند و به عنوان سنگ مخزن در این ناحیه رفتار کرده اند. در میادین مورد مطالعه در باختر (هندیجان و بهرگانسر) و مرکز (لاوان) خلیج فارس رخساره های گل پشتیبان حوضه و لاگون گسترش دارند. مهم ترین فرایندهای دیاژنزی دیده شده در سازند سروک شامل نوشکلی، آشفتگی زیستی، میکرایتی شدن، دولومیتی شدن، انحلال، سیمانی شدن، استیلولیتی شدن و شکستگی است. در طی دیاژنز رخساره های رودیستی به صورت انتخابی دچار انحلال و سبب گسترش تخلخل و کیفیت مخزنی در میادین سیری شده اند. به طور کلی در بخش های مرکزی و باختری میادین نفتی مورد مطالعه دیاژنز تاثیر کمی بر خواص مخزنی داشته است؛ اگر چه دولومیتی شدن سبب بهبود ویژگی های مخزنی در میادین هندیجان و بهرگانسر شده است. ارزیابی پتروفیزیکی توالی های مورد مطالعه نشان می دهد که توالی های دارای کیفیت مخزنی خوب با رخساره های رودیستی مرتبط هستند. همچنین یک روند افزایشی در مقادیر تخلخل و تراوایی به ویژه در میادین سیری وجود دارد. این روند با تاثیر دیاژنز جوی در زیر ناپیوستگی تورونین ارتباط دارد. نتایج نشان از آن دارد که وجود و تکامل رودیست ها تاثیر بسیاری در فرایند های دیاژنزی و پتانسیل مخزنی در سازند سروک داشته است.

گستردگی تنوع در سنگ های کربناته، ارتباط بین پارامترهای مخزنی و تولیدی با سنگ و تعمیم آن به مخزن را سخت می نماید. بنابراین جهت کاهش تنوع، گروه های سنگی مختلفی با لحاظ پارامترهای لیتولوژیکی، منفذی و خواص پتروفیزیکی به وجود آمده اند. در این گروه بندی ها به پارامترهای جریان سیال توجه مطلوبی صورت نمی گیرد و همچنین برخی از این گروه بندی ها دارای پیچیدگی زیادی هستند که استفاده از آنها را سخت می نماید. گروه بندی با ورودی های داده کم و در عین حال لحاظ شدن خواص جریان سیال در آن، می تواند نقش به سزایی در مطالعات سنگ های کربناته ایفاء نماید. با این هدف، در این مطالعه، علاوه بر بررسی کیفیت مخزنی در گروه بندی وینلند، پارامترهای جریان سیال نیز به عنوان پارامترهای تولیدی و دینامیکی مورد بررسی قرار گرفت. در این جهت، گروه بندی وینلند با استفاده از داده های پتروفیزیکی 779 نمونه سنگ کربناته از سازندهای ایلام، سروک و فهلیان تعیین گردیده و سپس مطلوبیت گروه بندی با استفاده از پارامترهای لیتولوژیکی، پتروفیزیکی، منفذی و دینامیکی مورد بررسی قرار گرفت. بررسی ها نشان داد با اصلاح مرزهای گروه بندی وینلند، ارتباطات منظمی با پارامترهای ذکر شده ایجاد می گردد. نتایج نشان داد با اینکه با افزایش شماره گروه، خواص مخزنی بهبود نشان می دهد، خواص دینامیکی این روند را نشان نمی دهد و در مجموع گروه های میانی مطلوب ترین بخش گروه بندی از لحاظ کیفیت مخزنی و پارامترهای تولیدی است. سوق گروه بندی استاتیکی به سمت گروه بندی دینامیکی و همچنین استفاده از نسبت ضریب بازیافت به اشباع آب غیرقابل کاهش به عنوان پارامتر کلیدی جهت بررسی کیفیت تولید، پیشنهاد می گردد.